شهید آیت ا... سیدعبدالحسین دستغیب

امام جمعه شیراز از سال 59 تا 60، دومین شهید محراب و از مبارزان سیاسی در دوران پهلوی. او فرزند آیت ا.. سیدمحمدتقی دستغیب بود و در سال 1292 در شیراز متولد شد. تحصیلات خود را در حوزة علمیه شیراز تا «سطح» ادامه داد و به جای پدر- که سالها پیش از این فوت کرده بود- امام جماعت مسجد باقرخان شد. وی کم کم مخالفت خود را با برنامه های ضد مذهبی حکومت آشکار ساخت و در شرایطی که روزگار سختی را از نظر مادی میگذراند، پیشنهاد پیوستن به کادر قضایی دادگستری را نپذیرفت.
در زمان اجرای قانون کشف حجاب، مخالفتهای آشکار او موجب شد که حکومت اجازة وعظ و منبر را از او بگیرد و سرانجام بر اثر فشارهای زیاد رژیم در سال 1314مجبور به ترک ایران و مهاجرت به نجف اشرف شد. پس از گذراندن دروس خارج، فقه و اصول در نجف، موفق به دریافت اجازة اجتهاد و نقل روایات شد.
پس از تبعید رضاشاه از ایران، او نیز به توصیة آیت ا.. محمدکاظم شیرازی به ایران بازگشت و با همکاری مردم، مسجد جامع شیراز را که بیش از هزار سال قدمت داشت و به صورت خرابه درآمده بود، بازسازی کرده و آن را به مرکزی برای فعالیتهای مذهبی و سیاسی تبدیل کرد. تجدید بنای مدرسه علمیه حکیم و تأسیس دیگر مدارس علوم دینی از جمله فعالیتهای او در آن دوران است. پس از اعلام لوایح شش گانه، او نیز به پیروی از حضرت امام خمینی (ره) به مخالفت با اهداف سیاسی رژیم پرداخت و چنان نقش مهمی در گسترش مبارزات در میان مردم داشت که رژیم مجبور شد همزمان با سرکوبی قیام 15 خرداد، او را نیز شبانه دستگیر کند. وقتی مأمورین به منزل او هجوم بردند، مردم خود را سپر ساختند و مانع از دستگیری او شدند. مأموران، بسیاری را بازداشت کردند و سرانجام شهید دستغیب برای آزادی مردم بی گناه خود را به فرمانداری نظامی معرفی کرد. مقامات محلی، برخلاف قولی که داده بودند، او را تحت فشار مرکز به تهران اعزام کرده و به زندان فرستادند و پس از آزادی، بلافاصله او را تبعید کردند. در سال 1343، بار دیگر به دلیل ادامة فعالیتهای سیاسی دستگیر و زندانی شد. در طول دوران اقامت اجباری امام (ره)، در نجف، بارها به ملاقات ایشان رفت و ضمن بیان اخبار ایران و مبارازت مردم رهنمودهای لازم را کسب کرد.
بار دیگر، درگیری خشونت آمیز رمضان سال 56 در شیراز، باعث تبعید او از زادگاهش شد. در همین دوران، به همراهی چهار تن از دیگر روحانیون، طی اعلامیهای شاه را از سلطنت خلع کرد.
پس از پیروزی انقلاب، به عنوان نمایندة اول استان فارس به مجلس خبرگان رفت و در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی مشارکت ورزید. چندی بعد، محبوبیت او در میان مردم باعث شد به حکم امام به امامت جمعة شیراز انتخاب شود. آیت ا... دستغیب، صاحب تألیفات و ترجمههای بسیاری است که بیشتر آنها درباره اخلاق، معاد و خودسازی نوشته شدهاند. از معروفترین کتابهای ایشان میتوان به «صلواه الخاشعین»، «معاد»، «گناهان کبیره»،«قلب قرآن» و «قیامت و قرآن» اشاره کرد. او سرانجام در روز 20 آذر ماه 1360، هنگامی که عازم نماز جمعه بود، به دست یکی از اعضای گروهک منافقین به شهادت رسید.

