مرحوم آیت ا... حاج سیدمصطفی خمینی

فرزند ارشد حضرت امام خمینی (ره) و از مدرسان حوزة نجف اشرف. وی در آذرماه1309 در شهرستان قم متولد شد. در پانزده سالگی تحصیل علوم دینی را آغاز کرد و در بیست و هفت سالگی به مقام اجتهاد رسید.

همزمان با تبعید حضرت امام خمینی (ره) در 13 آبان ماه 1343 از ایران به ترکیه، وی نیز دستگیر و ابتدا در شهربانی قم و سپس در زندان قزل قلعة تهران زندانی شد و عوامل رژیم قصد داشتند او را نیز از ایران دور کنند. به همین دلیل در طول دورة زندان موافقت او را برای خروج از ایران جلب کردند، اما پس از آزادی دربارة مسافرت به ترکیه با اساتید و روحانیون بزرگ قم مشورت کرد و آنها او را از این کار منصرف کردند. سرانجام توسط سرهنگ بدیع رئیس ساواک قم، دستگیر و به تهران اعزام و از آنجا به ترکیه تبعید شد. پس از چندی، تبعیدگاه او نیز به همراه حضرت امام خمینی (ره) از ترکیه به عراق تغییر یافت. او به مدت سیزده سال در حوزة علمیة نجف به تدریس، تألیف و تربیت طلاب مشغول بود. کتابهای بسیاری حاصل تحقیق و تلاش او در این دوره است، از جمله « القواعد الحکمیه»، « القواعد الرجالیه»، «القواعد الاصولیه»، «کتاب اجاره»، «کتاب البیع» در سه جلد، «کتاب در فقه» در دو جلد و یک دوره «اصول مختصر و مفصل» که دورة مفصل آن به پایان نرسید.

از او چندین کتاب ناتمام نیز به جا مانده است که عبارتند از: کتاب «صلواة» که توسط ساواک در یورش به خانة حضرت امام (ره) در قم ربوده شده بود، «مستندی بر تحریر الوسیلة» امام خمینی (ره)، «شرح زندگانی ائمه معصومین (ع)»- «تا زندگانی حضرت سیدالشهدا(ع)» و «تفسیر قرآن به سبک جدید» که از آن تنها 1500 صفحه یعنی تا آیة 23 سورة بقره به جا مانده است.

آیت ا... حاج سیدمصطفی خمینی در سن 47 سالگی به شکل مرموزی در نجف رحلت کرد. بسیاری معتقد بودند که او توسط ساواک به شهادت رسیده است. خبر رحلت او در ایران بازتاب گسترده ‌ای داشت. در تمام شهرهای کشور مجالس ختمی ترتیب داده شد این مجالس ختم را می‌توان نقطه عطفی در آغازِ حرکت منسجم مردم دانست. به همین دلیل، حضرت امام خمینی (ره) در این باره فرمودند: « مرگ مصطفی از الطاف خفیة الهی بود.» این مجالس ختم موجب شد تا عامة مردم نیز با نام و عقاید حضرت امام (ره) آشنا شوند و امام را به عنوان سازش ناپذیرترین و مردمی‌ترین مبارز بشناسند و زمینه برای پذیرش رهبریِ بی‌چون و چرای ایشان از سوی تودة مردم ‌آماده شود.